Anker Klok: Weens Art Nouveau Meesterwerk

De Ankeruhr is een grote muzikale klok, gevestigd aan het Helvetia verzekeringsgebouw aan Hohen Markt 10-11 in de oude binnenstad van Wenen. Het wordt beschouwd als een prominent werk van de Jugendstil en een populaire toeristische attractie.

In 1911 was verzekeringsmaatschappij 'Der Anker' van plan om een grote openbare klok op te richten bij haar nieuwe hoofdkantoor in de Ankerhof. Franz Matsch kreeg de opdracht voor het artistieke ontwerp en Franz Morawetz voor het uurwerk.

Het Ankerhof-gebouw werd op 29 juni 1914 in gebruik genomen, met de voltooiing van de klok gepland voor de herfst van 1914. Echter, het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog veroorzaakte tekorten aan materiaal en personeel, waardoor de bouw vertraging opliep.

Het mechanische orgel van de Ankeruhr werd voor het eerst in gebruik genomen op 2 december 1914 en trok duizend toeschouwers.

De Ankeruhr-installatie werd voltooid in de zomer van 1915, met een eerste proefrit op 18 augustus 1915, die samenviel met de verjaardag van de Keizer. Het schouwspel werd herhaald in 1916.

Na de Eerste Wereldoorlog werd het muziekprogramma gewijzigd door de val van de monarchie. Het Keizerlijk Huislied werd verwijderd en vervangen door een stuk uit Haydn's 'Die Schöpfung'. De klok werd simpelweg zonder ceremonie aangezet.

Op 11 april 1945, tijdens de Tweede Wereldoorlog, werden de Ankerhof en de Ankeruhr zwaar beschadigd door brandstichting. De klok kon pas in 1956 weer in bedrijf worden genomen.

Na de schade tijdens de Tweede Wereldoorlog kon het orgel van de Ankeruhr niet worden gerepareerd en werd het in 1956 vervangen door een geluidssysteem toen de klok weer in werking werd gesteld.

De huidige twaalf muziekstukken voor de Ankeruhr werden in 1978 opgenomen, gebaseerd op de originele orgelpartituren, en geproduceerd in een Weense kerk.

De Ankeruhr werd onder monumentenzorg geplaatst en staat vermeld in het Oostenrijkse monumentenregister. Dit gebeurde tijdens een volledige restauratie medio 2005, onder beschermheerschap van de Federale Monumentenzorg.

In het midden van 2005 werd een uitgebreide restauratie van de Ankeruhr uitgevoerd onder auspiciën van het Bundesdenkmalamt, waardoor de instandhouding en continue werking ervan werd verzekerd.

Na onderhoud tijdens de overgang naar zomertijd op 31 maart 2013, ondervond de Ankeruhr een storing. De figuurlijke elementen stopten met bewegen en stonden stil van half april tot 24 mei 2013.

De Ankeruhr fungeert als een brug die de twee delen van het Ankerhof-gebouw verbindt en de steeg 'Bauernmarkt' overspant. Deze 'klokbrug' meet tien meter in spanwijdte en zeven en een halve meter in hoogte.

De Ankeruhr-brug wordt ondersteund door vier figuratieve consoles, die aan de voorkant Adam en Eva en aan de achterkant een engel en een duivel uitbeelden. Boven de klok bevindt zich een zonneschijf, geflankeerd door allegorieën van leven en dood.

De Ankeruhr is ontworpen als een lineaire klok waarbij figuren via een kettingaandrijving een uur lang langs een schaal bewegen, voordat ze worden vervangen door de volgende. Romeinse cijfers geven het uur aan, en minuten worden afgelezen op de schaal.

De beelden, elk 2,6 tot 2,8 meter hoog en gemaakt van gehamerd koper, werden persoonlijk geselecteerd door Franz Matsch. Elk beeld is geassocieerd met een specifiek muziekstuk.

De achtergrond van de Ankeruhr is een 12 m² groot mozaïek van glas, metaal en marmer, gecentreerd met de dubbele adelaar en het oude wapen van Wenen. Het wordt omringd door twaalf andere schilden die verschillende aspecten van cultuur en handel symboliseren.

Onder de Ankeruhr schuilt een Basilisk, een wezen uit de Weense folklore, dat een mythisch element toevoegt aan het kunstwerk.

De Ankeruhr toont twaalf figuren uit verschillende tijdperken, elk begeleid door een passend muziekstuk, en vertegenwoordigt een unieke synthese van horologie, kunst en muziekgeschiedenis.