Convent van St. Agnes van Bohemen - National Gallery Praag

Het Agnesklooster, een klooster voor de Arme Klaren en Franciscanen, werd gesticht in 1231. Agnes van Bohemen, die ook abdis werd, stichtte het klooster met steun van de Paus en haar familie, en verbond Bohemen met hedendaagse kerkelijke en culturele bewegingen.

De eerste bouwfase, die de Sint-Franciscuskerk en een ruime oostvleugel omvatte, werd voltooid en ingewijd in 1234. Agnes' broer, koning Wenceslaus I, schonk het land en verleende privileges voor de oprichting van het klooster.

De tweede bouwperiode omvatte de bouw van het mannenverblijf, inclusief een klooster en de kapel van Sint Barbara, die verbonden was met de kerk van Sint Franciscus. Een woongebouw werd aangepast tot de kapel van de Maagd Maria, en Agnes' privékapel en suite werden geconstrueerd.

Na de dood van haar broer in 1253 begon Agnes aan een derde bouwperiode, waarbij ze een mausoleum en een kapel van de Maagd Maria bouwde, die diende als bewaarplaats voor belangrijke relikwieën. Deze fase weerspiegelde de keizerlijke ambities van Ottokar II door zijn architectuur, die de nieuwste Europese stijlen integreerde.

Na de dood van Agnes in 1282 en de daaropvolgende verschuiving van koninklijke patronage naar het cisterciënzerklooster in Zbraslav, eindigden de gloriedagen van het Sint-Agnesklooster met de dood van Wenceslaus II en Wenceslaus III.

In de 14e eeuw, tijdens het bewind van Karel IV, onderging het klooster een ingrijpende verbouwing. Het dormitorium kreeg gewelven, de ramen werden aangepast en er werden nieuwe portalen toegevoegd. De kapel van St. Barbara werd herbouwd tot een grotere kapel voor de Minderbroeders.

Tijdens de Hussitische oorlogen werd het klooster omgebouwd tot arsenaal en munt. Na deze periode, onder Habsburgs bewind, namen Dominicanen de vrouwelijke vleugel in gebruik terwijl de mannelijke vleugel werd verkocht.

In 1782, tijdens de opheffing van kloosters door keizer Jozef II, werd het klooster verkocht. De nieuwe eigenaren zetten het om in kleine woningen voor de armen, werkplaatsen en opslagruimtes, wat een aanzienlijke achteruitgang in het institutionele gebruik betekende.

Verschillende renovatieplannen kwamen op in de late 19e eeuw, met daadwerkelijke vernieuwingswerkzaamheden die begonnen rond de eeuwwisseling en doorgingen tot 1914. Na de Tweede Wereldoorlog werd archeologisch en historisch onderzoek uitgevoerd.

De National Gallery werd in 1963 eigenaar van het Sint-Agnesklooster, wat leidde tot een laatste renovatiefase. Deze overname betekende een belangrijke verschuiving in het institutionele beheer en doel van het klooster.

Sinds 1978 is het klooster erkend als een nationaal cultureel erfgoedmonument. Het fungeert nu als galerie en toont middeleeuwse kunst uit Bohemen en Centraal-Europa.

De architectuur van het klooster wordt gekenmerkt door zijn royale afmetingen, beïnvloed door de koninklijke middelen van Agnes van Bohemen en haar intieme kennis van het kloosterleven. Het weerspiegelt een mix van romaanse en gotische elementen, naast Bourgondische cisterciënzerinvloeden.

De Sint-Franciscuskerk werd oorspronkelijk gebouwd met twee beuken en drie gewelfvakken elk, samen met een zuidelijke zijbeuk. Een speciaal gebied was ontworpen voor de clarissen om privé de mis bij te wonen, rechtstreeks toegankelijk vanuit het slaapvertrek.

In tegenstelling tot de kerk werden de kloostergebouwen van baksteen gebouwd. Ze omvatten een gang die verbonden was met een kloostergang, een kapittelzaal, refter, scriptorium, slaapzaal, en oorspronkelijke keukens en toiletten, met specifieke architectonische details die hun functies weerspiegelden.

De pastorie van de Sint-Franciscuskerk, verbonden met het mannelijke deel van het klooster, toonde tijdens de bouw verschillende metseltekens die nieuwe steenhouwtechnieken aangaven. Het omvatte gewelfvakken, ronde steunpilaren met kapitelen en grote ramen.

Een meerlaags gebouw, verbonden met de pastorie, werd omgebouwd tot de kapel van de Maagd Maria. Daarboven werden de privé-kapel en slaapkamer van Agnes gebouwd, met een binnentrap voor toegang en verbinding met het buitenklooster.

Het klooster van de Arme Klaren, gebouwd tijdens de tweede bouwfase, was gepland met acht gewelfvakken per vleugel, maar werd uiteindelijk met zes in elke gebouwd.

Een keuken, ontworpen met een vierkante plattegrond, gewelf en ribben die naar een schoorsteen leiden, werd gebouwd in de jaren 1350.

De Sint-Salvatorkerk, met zijn hoge architectonische kwaliteit, fungeerde als mausoleum van de Přemysliden-dynastie. Het schip en de vijfhoekige afsluiting zijn ontworpen door een onbekende Franse meester, en de kapitelen beelden Boheemse heersers en hun vrouwen af, waaronder Agnes.

De toewijding van de kerk aan Christus de Verlosser en de symbolische architectonische elementen, zoals portretten van heersers en specifieke geometrische verhoudingen, vertegenwoordigden een poging van de Přemyslid-dynastie om de macht van hun familie te versterken en de Karolingische Renaissance te weerspiegelen.

Een museum gewijd aan 'Middeleeuwse kunst in Bohemen en Centraal-Europa 1200–1550' is gevestigd op de eerste verdieping van het klooster en maakt deel uit van de Nationale Galerie Praag.