Stedelijk Museum Amsterdam prezentuje odnowioną kolekcję „Wczoraj Dziś”, badającą sztukę sprzed 1950 roku
Stedelijk Museum Amsterdam niedawno zaktualizował swoją prezentację kolekcji zatytułowaną Wczoraj Dziś, która stanowi pogłębione studium sztuk wizualnych i designu powstałych przed 1950 rokiem. Pierwotnie zainaugurowana w 2022 roku, ta odświeżona wystawa podkreśla skomplikowane powiązania między ekspresją artystyczną a znaczącymi przemianami społecznymi. Zwiedzający mogą odkrywać, jak historyczne tematy z tego kluczowego okresu rezonują ze współczesnymi zagadnieniami, oferując nowe spojrzenie na przeszłość.
Badanie przemian społecznych poprzez sztukę i design
Zaktualizowana prezentacja Wczoraj Dziś w Stedelijk Museum obejmuje ponad trzysta prac, łącząc znane dzieła z mniej odkrytymi, aby odsłonić wielorakie narracje w historii sztuki. Przedstawia kluczowe ruchy artystyczne, w tym Szkołę Amsterdamską, Filar, De Stijl, Bauhaus, CoBrA oraz prace awangardowe artystów takich jak Kazimir Malewicz i Olga Rozanowa.
Ta obszerna kolekcja osadzona jest w tle epoki naznaczonej głębokimi zmianami, od połowy XIX wieku do pierwszej połowy XX wieku. Okres ten przyniósł szybki rozwój przemysłowy, przełomy technologiczne, takie jak żarówka elektryczna i telefon, a także ekspansję masowej produkcji i transportu. Społecznie był to czas intensywnych działań, gdy kobiety domagały się równych praw, robotnicy domagali się uczciwych płac, a narastał opór przeciwko wyzyskowi kolonialnemu. Dwie wojny światowe (1914–1918 i 1939–1945) również odcisnęły niezatarte piętno, a wystawa pokazuje, jak artyści i projektanci reagowali na te monumentalne wydarzenia, a nawet próbowali na nie wpływać.
Podkreślenie różnorodnych głosów i perspektyw
Istotnym aspektem Wczoraj Dziś jest jego szczególny nacisk na wkład kobiet, nie tylko jako artystek, ale także jako kolekcjonerek, kuratorek i krytyczek. Na przykład samą podstawę Stedelijk Museum stanowił spadek po Sophii Adrianie Lopez Suasso-de Bruijn. Wystawa prezentuje prace twórczyń z okresu międzywojennego, w tym Charley Toorop, Else Berg, Noli Hatterman, Anneke van der Feer, Marlow Moss, Sonii Delaunay i Jacoby van Heemskerck. Ukazuje również pionierskie projektantki Szkoły Amsterdamskiej i międzynarodowego funkcjonalizmu, takie jak Margaret Kropholler i Charlotte Perriand.
Prezentacja bada również zaangażowanie artystów i projektantów w ruchy na rzecz sprawiedliwości społecznej. Od końca XIX wieku wielu artystów solidaryzowało się z robotnikami, protestując przeciwko złym warunkom i domagając się lepszego traktowania. Kierując się ideałami społecznymi, wierzyli, że sztuka powinna poruszać uniwersalne problemy wykraczające poza wąskie grono uprzywilejowanych. Przykładem są przedstawienia przez Else Berg wiejskiego chłopca z rejonu górniczego oraz prace grafików, takich jak Fré Cohen i Nico Schrier, którzy oddali swój talent sprawom socjalistycznym. Rzeźba Julio Gonzáleza przedstawiająca matkę z dzieckiem, stworzona podczas hiszpańskiej wojny domowej, stała się potężnym symbolem walki robotników socjalistycznych.
Ponadto, Wczoraj Dziś analizuje zmieniające się normy płciowe. Zanim powszechne stały się współczesne terminy takie jak „queer” czy „niebinarny”, tradycyjne rozróżnienia między rolami męskimi i żeńskimi były już kwestionowane. Po I wojnie światowej kobiety przyjmowały wygodniejsze, często androgyniczne sylwetki i umacniały swoją pozycję w społeczeństwie, uzyskując prawa wyborcze i dostęp do edukacji. Niektóre artystki, jak Sophia Elisabeth Warburg, przyjmowały męskie pseudonimy (Nicolaas Warb), aby poruszać się w zdominowanym przez mężczyzn świecie sztuki, podczas gdy Marjorie Jewel Moss przyjęła neutralną płciowo formę „Marlow Moss” i styl męski. Artysta Ferdinand Erfmann, przebrany za kobietę, kwestionował konwencje płciowe zarówno w swoim życiu, jak i sztuce.
Wpływ natury i zmieniające się światopoglądy
Około roku 1900 natura stała się głębokim źródłem inspiracji dla artystów. Wynikało to częściowo z romantycznego połączenia ze światem przyrody, a częściowo z postępów naukowych, takich jak mikroskop, który oferował nowe sposoby widzenia. Obawy dotyczące industrializacji oddalającej ludzkość od natury również pobudziły odnowione docenienie rzemiosła i „nietkniętych” elementów. Artyści zaczęli stylizować naturalne formy w swojej twórczości, a niektórzy, jak Theo Colenbrander, redukowali naturę do niemal abstrakcyjnych kształtów.
Odkrycia naukowe, w tym radioaktywność i elektromagnetyzm, również zmieniły postrzeganie natury. Te spostrzeżenia połączyły się z przekonaniami religijnymi, tworząc teozofię, ruch filozoficzny, który inspirował artystów takich jak Jacoba van Heemskerck, Charley Toorop i Heinrich Campendonk do zgłębiania ukrytej, fundamentalnej mądrości, która według wierzeń istniała we wszystkich religiach świata.
Aby dowiedzieć się więcej o aktualnej ofercie Stedelijk Museum i zaplanować wizytę, można zapoznać się z innymi muzeami w Amsterdamie lub sprawdzić co się dzieje w całym mieście. Aby odkryć więcej kultury, przeglądaj mapę kulturalną Amsterdamu z Musemap (musemap.art).
