Projekt 'massiv unsichtbar': Wiedeńska Wystawa i Badania nad Niewidocznym Schronem Przeciwlotniczym z II Wojny Światowej

Ten projekt badawczo-upamiętniający skupia się na schronie przeciwlotniczym „massiv unsichtbar” (masywnie niewidzialnym) w Schönbornpark, strukturze z czasów II wojny światowej, której obecność została w dużej mierze ukryta na przestrzeni lat. Ma on przeciwdziałać tej niewidzialności, czyniąc kontekst historyczny i procesy jej zanikania przejrzystymi i zrozumiałymi.

Schron przeciwlotniczy w wiedeńskiej dzielnicy Josefstadt, znajdujący się w Schönbornpark, to solidna konstrukcja wojenna zbudowana w ramach nazistowskiego „Führer-Sofortprogramm” w celu ochrony ludności cywilnej. Jego historyczna cecha zaplanowanej niewidzialności utrzymała się, przez co jego dokładna lokalizacja jest często nieznana publiczności. Ten projekt „massiv unsichtbar” realizowany przez Volkskundemuseum Wien (Muzeum Etnograficzne w Wiedniu) stawia czoła tej niejasności. Muzeum, od końca lat 40. XX wieku postrzegające sąsiedni budynek schronu jako potencjalną przestrzeń do rozbudowy, a nawet rozważające sam schron jako magazyn muzealny od lat 70., ma teraz na celu naświetlenie powiązań historycznych schronu i mechanizmów jego zanikania. Poprzez wizualne i akustyczne elementy na miejscu w Schönbornpark oraz platformę internetową, projekt dąży do uczynienia historii schronu i procesów jego zatarcia przejrzystymi. Schron, po opróżnieniu, był wykorzystywany do instalacji performatywnych i programów edukacyjnych, z planami przyszłego przekształcenia go w centrum sztuki, kultury i społeczności lokalnej. Projekt bezpośrednio odnosi się do kontekstu historycznego schronu, jego transformacji poprzez planowanie urbanistyczne i percepcję publiczną oraz jego ewoluującej roli od miejsca gęstego zagrożenia i opresji podczas II wojny światowej do przestrzeni dialogu i zaangażowania kulturalnego.

Interwencja czasowa w Schönbornpark jest dostępna zewnętrznie i można ją odwiedzać o każdej porze w godzinach otwarcia parku (codziennie 7:00–21:30). Dostęp do wnętrza schronu pozostaje zamknięty od lutego 2026 roku. Dalsze szczegóły i kontekst historyczny są dostępne na dedykowanej stronie internetowej projektu oraz poprzez zasoby online, z instalacją dźwiękową prezentowaną wcześniej od października 2025 do stycznia 2026 roku. Informacje o trasach z przewodnikiem i warsztatach mogą być dostępne za pośrednictwem ogólnych kanałów informacji dla zwiedzających muzeum, jednak specyficzne bilety na dostęp do wnętrza nie są dostępne z powodu jego zamknięcia.