Eye Filmmuseum w Amsterdamie prezentuje "Eye(s) Open": Nowe perspektywy na kolonialne dziedzictwo filmowe
Eye Filmmuseum w Amsterdamie otwiera znaczącą nową wystawę „Eye(s) Open – New Perspectives on Colonial Film Heritage”, zapraszając zwiedzających do zgłębienia trudnych aspektów holenderskiej historii kolonialnej poprzez współczesną sztukę. Wystawa, otwarta od 3 kwietnia 2026 r. do 6 września 2026 r., prezentuje prace jedenastu artystów, którzy odnieśli się do obszernej kolekcji filmów z okresu kolonialnego zgromadzonej w muzeum.
Ponowne przemyślenie kolonialnych narracji przez pryzmat filmu
Wystawa dotyka kluczowej części archiwum Eye Filmmuseum, które zawiera około 2000 filmów z terenów byłych kolonii w Indonezji i Surinamie. Te dokumenty historyczne, często tworzone z eurocentrycznej perspektywy, przyczyniały się do kształtowania i utrzymania systemów kolonialnych. Artyści biorący udział w projekcie stworzyli dziesięć nowych prac bezpośrednio nawiązujących do tych materiałów archiwalnych. Ich interpretacje mają na celu obnażenie struktur i praktyk kolonialnych, kwestionując historyczną rolę kamery w utrwalaniu dynamiki władzy.
Muzeum podkreśla, że ślady holenderskiej przeszłości kolonialnej wciąż są widoczne w życiu codziennym i pamięci wizualnej. Poprzez ponowne przyjrzenie się tym obrazom archiwalnym, „Eye(s) Open” stanowi platformę do krytycznego zbadania tego złożonego dziedzictwa.
Żywy archiwum i różnorodne interpretacje
Eye Filmmuseum uważa swoją obszerną, międzynarodową kolekcję filmów za „Żywe Archiwum” (Living Archive), zachęcając artystów, myślicieli i badaczy do nowych interpretacji. Takie podejście zapewnia, że historia filmu pozostaje dynamiczna i jest stale kształtowana przez komplementarne perspektywy. Po otwartym naborze w 2023 roku muzeum odnotowało znaczące zainteresowanie, szczególnie w odniesieniu do kolekcji związanej z Indonezją i Surinamem. W rezultacie Eye postanowiło wesprzeć dziesięć projektów, oferując różnorodne nowe spojrzenia dla zwiedzających i promując dialog.
Bregtje van der Haak, dyrektor Eye Filmmuseum, podkreśliła znaczenie ciągłego kwestionowania kolekcji. Zwróciła uwagę na potrzebę rozważenia historycznego dostępu do kamer, ujawnienia tego, co może być nieobecne w archiwum, oraz wzbogacenia kolekcji, aby wspólna historia była bardziej dostępna dla wszystkich.
Artyści i kluczowe dzieła
Jedenastu artystów z różnych krajów przez dwa lata badało często problematyczne obrazy archiwalne na potrzeby wystawy. Te nowe prace staną się również częścią stałej kolekcji Eye Filmmuseum.
Eksploracja konkretnych instalacji
Wśród godnych uwagi prac, indonezyjski artysta Riar Rizaldi prezentuje świeże spojrzenie na filmy typu „phantom ride” z początku XX wieku, w których kamera zamontowana na lokomotywie rejestrowała mijane krajobrazy. Jego instalacja filmowa Tropenkolder wykorzystuje reenaktację i obrotowe głośniki tubowe, aby przywołać doświadczenia jawajskich kolejarzy, których praca umożliwiła powstanie takich filmów, a oni sami pozostali niewidoczni.
Holenderska artystka Eline Jongsma i amerykański artysta Kel O’Neill we współpracy stworzyli Dominion, eksperymentalną instalację opartą na sztucznej inteligencji. Przedstawia ona wyobrażone, nieutrwalone na filmie spotkania holenderskich misjonarzy katolickich z lokalną ludnością wyspy Flores.
Brytyjska artystka Jameisha Prescod, w swojej wielokanałowej instalacji filmowej What We Inherit, przyjmuje styl eseistyczny. Zagłębia się w aspekty duchowych reakcji czarnoskórych Surinamczyków na choroby i bada, w jaki sposób kolonialne wyobrażenia na temat czarnego ciała wpłynęły na opiekę zdrowotną dla społeczności afro-surinamskich i Maroon.
Współpraca i dalsze zaangażowanie
Przy okazji wystawy „Eye(s) Open” muzeum nawiązało współpracę z kuratorem gościnnym Hichamem Khalidim, dyrektorem Jan van Eyck Academie w Maastricht. Khalidi zauważa, że siła wystawy tkwi w różnorodności artystów biorących w niej udział, zarówno pod względem ich pochodzenia i dyscyplin, jak i ich zróżnicowanych podejść do nadawania istniejącym obrazom nowego znaczenia. Sugeruje, że poprzez kwestionowanie samych obrazów, wystawa zakłóca „totalizujący obiektyw” kamery i „fałszywą obietnicę prawdy” archiwum, tworząc tym samym możliwości oporu.
Towarzysząca publikacja i programy
Wystawie towarzyszy publikacja, która gromadzi perspektywy artystów wraz z wkładem artystycznym i naukowym, refleksyjnie odnosząc się do wpływu przemocowej historii. Publikacja ma również na celu zachęcenie do nowych badań i współpracy z indonezyjskimi archiwami. Wystawie towarzyszyć będzie seria pięciu wydań „Eye on Art”, skupiających się na artystach, ich wcześniejszych pracach i tematach takich jak proweniencja, sztuczna inteligencja i kolekcja. Więcej informacji o wystawie i powiązanych z nią programach można znaleźć na stronie internetowej muzeum eyefilm.nl/eyesopen.
Odwiedzający zainteresowani odkryciem tej wyjątkowej wystawy mogą znaleźć więcej informacji na Musemap (musemap.art), platformie do odkrywania kultury. Aby dowiedzieć się więcej o aktualnych wydarzeniach w Eye Filmmuseum i innych instytucjach kulturalnych, przeglądaj ofertę miasta pod adresem /amsterdam/whats-on lub odkrywaj inne fascynujące miejsca, takie jak Eye Filmmuseum pod adresem /amsterdam/museum.
