Austriacka Biblioteka Narodowa, Wiedeń

Austriacka Biblioteka Narodowa wywodzi się z Cesarskiej Biblioteki Dworskiej, założonej przez Habsburgów. Jej początki sięgają przeniesienia ksiąg do biblioteki przez księcia Albrechta III w średniowieczu, a najstarszy udokumentowany księga pochodzi z 1368 roku.

Fryderyk III, Święty Cesarz Rzymski, skonsolidował habsburskie skarby sztuki, sprowadzając cenne księgi do Wiednia. Maksymilian I zdobył ważne księgi z Burgundii i północnej Francji dzięki małżeństwu, a Bianca Maria Sforza dodała dzieła włoskie, przyczyniając się do rosnącej kolekcji biblioteki.

Hugo Blotius został mianowany pierwszym głównym bibliotekarzem w 1575 roku przez cesarza Maksymiliana II. Jego głównym zadaniem była inwentaryzacja biblioteki, która liczyła około 9000 książek, co doprowadziło do systematycznych uzupełnień i włączenia innych bibliotek.

26 sierpnia 1624 Ferdynand II uregulował dostarczanie kopii do Biblioteki Cesarskiej. Biblioteka powiększała się również dzięki zakupom, w szczególności nabywając bibliotekę Philippa Eduarda Fuggera, co znacząco powiększyło jej zasoby, w tym wczesne periodyczne druki znane jako gazety Fuggera.

W 1722 roku Karol VI, cesarz Świętego Cesarstwa Rzymskiego, zezwolił na budowę stałej siedziby biblioteki w Pałacu Hofburg, zgodnie z planami zainicjowanymi przez Leopolda I. Skrzydło zostało rozpoczęte przez Johanna Bernharda Fischera von Erlach i zaczęło gościć bibliotekę w XVIII wieku.

Znaczącym uzupełnieniem biblioteki była obszerna kolekcja księcia Eugeniusza Sabaudzkiego, obejmująca 15 000 woluminów, w tym cenne księgi z Francji i Włoch. W tym czasie w Sali Stanu znajdowało się około 200 000 książek.

Gottfried van Swieten, syn lekarza Marii Teresy, uzupełnił zbiory o dzieła naukowe i z powodzeniem wprowadził system kartotek. Ta innowacja ułatwiła bieżącą aktualizację inwentarza biblioteki.

Za panowania cesarzowej Marii Teresy w kopule Prunksaal pojawiły się pęknięcia. Architekt dworu Nikolaus Pacassi wzmocnił konstrukcję żelaznym pierścieniem, a skrzydło zostało rozbudowane po obu stronach, łącząc Prunksaal z Hofburgiem i kościołem św. Augustyna, tworząc Josefsplatz.

Po rozwiązaniu Świętego Cesarstwa Rzymskiego i proklamacji Cesarstwa Austriackiego biblioteka została zreorganizowana. Służyła jako biblioteka dydaktyczna, repozytorium rzadkich dzieł literackich oraz biblioteka Hofburga, gromadząca książki w językach niemieckim, słowiańskim i węgierskim.

Podczas Wiosny Ludów w 1848 roku Biblioteka Cesarska znalazła się w ogromnym niebezpieczeństwie, gdy płonął Hofburg, w którym się mieściła, na skutek bombardowania Wiednia.

Kolekcja papirusów, pozyskana za pośrednictwem wiedeńskiego handlarza antykami Theodora Grafa, stała się ważną częścią Biblioteki Cesarskiej.

Po proklamacji Republiki Austrii, w 1920 roku Biblioteka Cesarska została przemianowana na Austriacką Bibliotekę Narodową.

W okresie nazistowskim do biblioteki trafiły setki tysięcy pism lub biblioteka służyła jako punkt tranzytowy dla skonfiskowanych dzieł do niemieckich bibliotek. Po upadku reżimu nazistowskiego Austriacka Biblioteka Narodowa zachowała wiele z tych skonfiskowanych dzieł.

W grudniu 2003 roku Biblioteka złożyła raport dla Komisji ds. Badań Proweniencji, wyszczególniający skonfiskowane dzieła, które nie zostały jeszcze zwrócone prawowitym właścicielom, zgodnie z ustawą o restytucji dzieł sztuki z 1998 roku.

W 1966 roku znaczna część zbiorów została przeniesiona z budynku przy Josefsplatz do skrzydła Neue Burg na Heldenplatz, gdzie utworzono nowe czytelnie. W 1992 roku biblioteka zwiększyła pojemność czytelni, aby pomieścić około 4 miliony dzieł.

Po długim okresie korzystania z kart bibliograficznych, w 1995 roku biblioteka wdrożyła system elektroniczny, który został uruchomiony online w 1998 roku.

Dioskury wiedeńskie, znaczący element kolekcji rękopisów i rzadkich ksiąg, zostały wpisane do Rejestru Programu Pamięć Świata UNESCO w 1997 roku ze względu na ich znaczenie światowe i wybitną wartość uniwersalną.

XVII-wieczny Atlas Blaeu-Van der Hem, uznawany za najpiękniejszy i najbardziej niezwykły atlas, jaki kiedykolwiek skomponowano, został wpisany do Rejestru Programu Pamięć Świata UNESCO w 2003 roku.

Kolekcja Papirusów, największa na świecie licząca około 180 000 obiektów, została wpisana do Rejestru Programu Pamięć Świata UNESCO w 2001 roku.

1 stycznia 2002 roku biblioteka uzyskała pełną zdolność prawną do zwalniania personelu, co dało jej całkowitą kontrolę nad sprawami budżetowymi i personalnymi. Jest finansowana przez państwo, ale także pozyskuje dodatkowe środki poprzez sponsoring i usługi.

Prunksaal (Sala Stanowa), centralna część dawnej biblioteki cesarskiej, została rozpoczęta w 1721 roku przez Johanna Bernharda Fischera von Erlacha, a po jego śmierci w 1723 roku ukończona przez syna Josepha Emanuela. Udekorowana jest rzeźbami Lorenzo Mattielliego i freskami Daniela Gran.

Kolekcja rękopisów i rzadkich książek obejmuje okres od IV wieku n.e. do czasów współczesnych, zawierając starożytne, średniowieczne i nowożytne rękopisy z niemal każdej kultury piśmiennej, w tym pochodzący z VII wieku tekst Notitia ecclesiarum urbis Romae.

Kolekcja map sięga XVI wieku i istnieje od 1905 roku, włączając w to „Bibliotekę Majątku Rodzinnego” Habsburgów. Muzeum Globusów, istniejące od 1956 roku, jest jedynym publicznym muzeum globusów na świecie, posiadającym ponad 380 globusów, z których wiele pochodzi sprzed 1850 roku.

Kolekcja papirusów zawiera około 180 000 obiektów z XV wieku p.n.e. do XVI wieku n.e. Obejmuje papirusy, gliniane tabliczki, kamienne tabliczki, skóry, tekstylia, kości oraz przedmioty ze złota, srebra i brązu z inskrypcjami.

Od 1826 roku kolekcja muzyczna gromadzi nuty i pierwsze wydania dzieł kompozytorów takich jak Anton Bruckner i Richard Strauss, obok licznych nagrań i odręcznych notatek.

Kolekcja inkunabułów, utworzona jako samodzielna kolekcja w 1995 roku, jest jedną z pięciu największych na świecie, obejmującą około 8000 inkunabułów, druków blokowych z lat 1501-1850 oraz rzadkich druków bibliofilskich, w tym dzieł chińskich i japońskich.

Ten dział obejmuje zbiór materiałów dotyczących języków planowych, w tym Muzeum Esperanto.

Dział Ariadny, założony w 1992 roku, gromadzi, digitalizuje i promuje publikacje na temat studiów kobiecych i genderowych, aby zwiększyć widoczność wkładu kobiet w historię i społeczeństwo Austrii.

Biblioteka archiwizuje strony internetowe od 2009 roku, posiadając kolekcje tematyczne obejmujące studia nad kobietami i płcią, media i politykę, a także kolekcje wydarzeń odzwierciedlające ważne momenty historyczne.