Allard Pierson Museum in Amsterdam onderzoekt 'Niet Mijn Ziel: Slavernij, Recht en Vrijheid'
Het Allard Pierson Museum in Amsterdam nodigt bezoekers uit om de complexe geschiedenis van slavernij te ontdekken met de nieuwe tentoonstelling 'Niet Mijn Ziel: Slavernij, Recht en Vrijheid'. Deze tentoonstelling duikt in de invloed van Romeins recht op de regulering van slavernij in Suriname en onderzoekt de veerkracht en het streven naar vrijheid van tot slaaf gemaakte personen door de eeuwen heen, van de oudheid tot de Nederlandse koloniale periode. De tentoonstelling integreert op unieke wijze objecten uit de archeologische, koloniale en postkoloniale collecties van het museum met hedendaagse kunst.
Via 'Niet Mijn Ziel' maken bezoekers kennis met de alomtegenwoordige systemen van onderdrukking die in diverse samenlevingen bestonden en zien ze de vele manieren waarop tot slaaf gemaakte individuen hun menselijkheid claimden ondanks ernstige beperkingen. Het verhaal wordt opgebouwd aan de hand van objecten uit de uitgebreide archeologische collecties van het museum uit de Griekse en Romeinse wereld, naast de collecties die gericht zijn op de Surinaamse geschiedenis en koloniale ervaringen.
Slavernij Begrijpen door Oude en Koloniale Perspectieven
De tentoonstelling belicht de rol van slavernij in de oudheid en laat zien dat veel tentoongestelde archeologische objecten zijn gemaakt door de arbeid van tot slaaf gemaakte personen. Dit omvat het marmer voor beelden, metalen voor munten en aardewerk uit werkplaatsen waar tot slaaf gemaakte mensen een significant deel van het personeel vormden. Deze rollen vereisten vaak aanzienlijke training, kennis en vaardigheid; in Romeinse tijden dienden tot slaaf gemaakte beoefenaars als artsen of ambachtslieden die boeken kopieerden. Papyrusfragmenten, zoals een document dat de tweede verkoop beschrijft van een 22-jarige vrouw genaamd Alexandra, bieden tastbaar bewijs van deze oude transacties.
Verhuizend naar de Nederlandse koloniale periode presenteert de Surinamica-collectie de slavernij in Suriname, grotendeels vanuit het perspectief van koloniale bestuurders, cartografen en onderzoekers. Bezoekers kunnen reisverslagen, vrijstellingsbrieven en proclamatieboeken bekijken die lokale verordeningen en wetten onthullen. De tentoonstelling trekt verbanden en toont hoe bepaalde aspecten van koloniale slavenwetgeving leken op concepten uit het Romeinse recht. Het illustreert ook de tragische verschuiving tijdens de trans-Atlantische slavernij, waarbij huidskleur de bepalende factor werd voor onderwerping, en zwartheid verbond met ontkenning van rechten en witheid met vrijheid. Cruciaal is dat de tentoonstelling ook de diverse methoden laat zien die door tot slaaf gemaakte personen in Suriname werden gebruikt om vrijheid na te streven, van het ontwikkelen van hun eigen taal en gewoonten ondanks reguleringspogingen tot het vormen van nieuwe verwantschapsstructuren in weerwil van verboden op huwelijk en gezin.
Hedendaagse Kunst en Voortdurende Erfenissen
Hedendaagse kunst speelt een cruciale rol in 'Niet Mijn Ziel' en biedt moderne interpretaties en reflecties op historische verhalen. Werken zoals "Fugitives" (2024) van Kathryn Smith en Pearl Mamathuba gebruiken krantenbeschrijvingen van weggelopen personen uit de negentiende eeuw om identiteiten te reconstrueren, en presenteren deze individuen als sterke figuren die de kijker intens aankijken. Andere werken van kunstenaars als Sarojini Lewis en Liara Barussi zijn ook te zien. René Tavares' "Making Memories in front of Memories" (2023), uit de Schulting Art Collection, toont een zwart gezin dat poseert voor een schilderij van een katoenplantage. Dit werk contrasteert krachtig het koloniale verleden met nieuwe generaties die hun erfgoed met waardigheid onderhandelen, en nodigt uit tot reflectie op de persistentie van de geschiedenis.
De tentoonstelling verrijkt haar verhaal verder met interviews met nazaten van tot slaaf gemaakte personen, wetenschappers en kunstenaars. Objecten uit de collecties van het Allard Pierson worden aangevuld met bruiklenen, waaronder belangrijke stukken uit het Rijksmuseum van Oudheden.
Na de tentoonstelling in Amsterdam is het de bedoeling dat 'Niet Mijn Ziel: Slavernij, Recht en Vrijheid' naar andere locaties reist, waaronder Suriname en het Caribisch gebied. Het onderzoek dat voor deze tentoonstelling is uitgevoerd, zal ook de basis vormen voor toekomstige updates van de permanente zalen van het Allard Pierson en bijdragen aan de ontwikkeling van het Nationaal Slavernijmuseum.
Om meer culturele ervaringen te ontdekken en andere belangrijke instellingen te verkennen, bezoek Musemap (musemap.art) of bekijk musea en ontdek ze op de kaart.
