De nalatenschap van historische scheepswerfmachines ontsluierd in Museumhaven Amsterdam
Vereniging Museumhaven Amsterdam, bekend om haar collectie historische schepen en maritieme artefacten, werpt licht op de fascinerende geschiedenis achter enkele van haar meest significante industriële gereedschappen: de scheepswerfmachines vervaardigd door Bakker & Co. Een artikel dat uitgebreid onderzoek naar dit baanbrekende Nederlandse bedrijf documenteert, biedt een dieper inzicht in de machines die bezoekers in de museumhaven kunnen ontdekken.
De zoektocht naar industriële geschiedenis in Amsterdam
De zoektocht naar de oorsprong van Bakker & Co., vaak bekend als de 'Harde Bakker' in Ridderkerk, begon in 2005. De aanleiding was de toevoeging van een plaatpers van twee ton, met de naam BAKKER Ridderkerk, aan een droogdok van het museum. Dit zette een onderzoek in gang naar het verleden van het bedrijf en de ouderdom van de handbediende machines, gereedschappen die al lange tijd indruk maken op degenen die betrokken zijn bij de scheepsbouw.
De reis om deze geschiedenis te ontrafelen omvatte contact met de gemeente Ridderkerk en uiteindelijk met Ed Straatman, een voormalig verkoper en vennoot bij Bakker & Co. Straatman, die jarenlang voor het bedrijf werkte, leverde onschatbare documenten, brochures, reclamemateriaal en een chronologisch overzicht van de ontwikkeling van het bedrijf. Deze samenwerking bleek cruciaal bij het samenstellen van het verhaal van deze vitale industriële artefacten.
De blijvende aanwezigheid van Bakker & Co. in Museumhaven
De collectie Bakker-machines in Museumhaven Amsterdam omvat een reeks perfect functionerende gereedschappen. Waaronder een scheepsbouwmachine, een plaatbuigmachine, een plaatpers, een profielbuigmachine, een zware profielschaar, een dubbele pons, een rateldraadsnijder en een hydraulische C-frame pers met een capaciteit van 150 ton. Deze instrumenten zijn niet slechts statische tentoongestelde objecten; ze vertegenwoordigen een tastbare link met een vervlogen tijdperk van de Nederlandse scheepsbouw. Het onderzoek toonde aan dat deze specifieke machines ouder zijn dan aanvankelijk werd gedacht en waarschijnlijk afkomstig zijn van kleinere scheepswerven die in hun tijd overgingen van de bouw van houten naar ijzeren schepen. Door hun robuuste ontwerp bleven ze lang functioneren nadat grotere scheepswerven gemechaniseerde processen hadden aangenomen, en werden ze vaak overgenomen door kleinere bedrijven waar ze nog steeds in gebruik zijn.
Baanbrekende Nederlandse scheepsbouwindustrie technologie
Het verhaal van Bakker & Co. begon in 1863 toen B. Bakker, een vlasboer in Ridderkerk, een kleine ijzergieterij oprichtte. Aanvankelijk goot hij onderdelen voor zijn eigen vlasverwerking, maar hij reageerde al snel op de groeiende vraag naar gietstukken van de omliggende scheepswerven. Bakker ontwierp op ingenieuze wijze gespecialiseerde gereedschappen voor het bewerken van ijzer, een cruciale ontwikkeling gezien het feit dat klinken de primaire methode was voor het construeren van ijzeren schepen vóór het lassen. Zijn scheepsbouwmachine kon bijvoorbeeld moeiteloos gaten creëren in platen tot acht millimeter dik.
In 1875 concentreerde Bakker zich uitsluitend op machines voor de scheepsbouw, en met de toevoeging van J.H. (Han) van Cappellen als partner in 1876 werd het bedrijf Bakker & Co. In de loop der jaren werd hun productaanbod uitgebreid met diverse ponsen, scharen, buigmachines, boormachines en meer. In 1906 diversifieerde het bedrijf zich naar staalgieterij, en tegen 1912 transformeerde het tot NV Machinefabriek IJzer- Staal- en Metaalgieterij v/h Bakker & Co., en verkreeg uiteindelijk internationale erkenning voor hun duizenden machines die wereldwijd in scheepswerven werden gebruikt.
Echter, de jaren '80 brachten uitdagende tijden voor de Nederlandse scheepsbouw, wat leidde tot een aanzienlijke neergang voor Bakker & Co. Ondanks inspanningen om te diversifiëren, waaronder de productie van schrootknipscharen, ging het bedrijf uiteindelijk failliet in 1997, wat het einde betekende van een onderneming die een cruciale rol speelde in de ontwikkeling van de scheepsbouwindustrie van het land.
Voor bezoekers van Museumhaven Amsterdam bieden deze machines een directe verbinding met de vindingrijkheid en industriële erfgoed die de maritieme activiteiten in Nederland hebben gevormd. Om meer te ontdekken over het maritieme verleden of andere culturele hoogtepunten in Amsterdam, kunt u meer musea ontdekken of de stad plattegrond bekijken op Musemap (musemap.art).
