Historische banken keren terug in de Oude Kerk in Amsterdam
Bezoekers van de Oude Kerk in Amsterdam kunnen nu genieten van een rijkere historische context binnen de middeleeuwse muren. Vanaf 3 juli 2023 zijn twee belangrijke historische zitgelegenheden, de Regentenbank en de Wijkmeestersbank, na onderhoud en restauratie opnieuw geïnstalleerd in het middenschip van de kerk. Hun terugkeer biedt een tastbare verbinding met het complexe sociale en religieuze verleden van de stad.
Een kijkje in de sociale geschiedenis van Amsterdam
De geschiedenis van de zitplaatsen in de Oude Kerk vertelt een verhaal van veranderende religieuze praktijken en maatschappelijke hiërarchie. In de vroege katholieke eeuwen van de kerk stonden kerkgangers meestal gezamenlijk. Na de Reformatie werden banken en stoelen geïntroduceerd, waarvan de configuraties veranderden om aan nieuwe behoeften te voldoen. Door de eeuwen heen werden veel banken verplaatst, of uit andere kerken gehaald, wat de dynamische aard van het interieur weerspiegelde.
Schilderijen van Emanuel de Witte (ca. 1617-1692) uit het midden van de 17e eeuw bevestigen een voortdurend verschuivende opstelling van individuele banken in zowel het middenschip als de zijbeuken. Deze zitopstellingen weerspiegelden de gedetailleerde stedelijke hiërarchie van Amsterdam, met specifieke plaatsen aangewezen voor verschillende groepen, waaronder militair personeel, leden van de admiraliteit, burgemeesters, schepenen en kerkvoogden. Elke groep had zijn privileges en specifieke plek. Na 1795 leidden de idealen van vrijheid, gelijkheid en broederschap echter tot de verwijdering van veel van deze vooraf gedefinieerde zitgedeelten.
Het verhaal van de Regentenbank en Wijkmeestersbank
De Wijkmeestersbank, vermeld in historische verslagen van de restauratie van de Oude Kerk, werd waarschijnlijk in de 17e eeuw uitgebreid van een kleiner formaat tot zeven banken, later teruggebracht tot de huidige zes rijen na 1925. Oorspronkelijk waren deze banken voorzien van zitvlakken van paardenhuid gevuld met stro, hoewel deze specifieke bekledingen geen deel uitmaakten van de recente restauratie.
De Regentenbank, ooit gereserveerd voor de Amsterdamse administratieve elite, telt zeven parallelle rijen zitplaatsen, gerangschikt in een theaterachtige oplopende lijn. Dit blok bevat voor-, midden- en achtersteunbalken, met een baldakijn dat de bovenkant van de rugleuning vormt. De huidige rugleuning en het baldakijn werden waarschijnlijk in de 19e eeuw vervangen. Deze bank werd tweemaal uitgebreid om 42 zitplaatsen te bieden.
Hoewel de exacte constructiedata van deze banken onduidelijk blijven, suggereert bewijs dat de Wijkmeestersbank werd vergroot tussen 1725 en 1907. Structurele details op zowel de Regentenbank als de Wijkmeestersbank geven aan dat hun rugleuningen en baldakijnen later afzonderlijk zijn toegevoegd. Van slanke 17e-eeuwse ontwerpen evolueerden de banken in de 18e eeuw tot meer gesloten versies.
Deze opnieuw geïnstalleerde banken staan nu in het middenschip, voor het historische Vater-Müllerorgel. Hun opstelling was historisch gezien vloeiend, en ze werden zelfs in 1795 volledig verwijderd. Hun terugkeer stelt bezoekers in staat de Oude Kerk niet alleen te waarderen als culturele locatie, maar ook als een levend document van het verleden van Amsterdam.
Om meer van het rijke culturele erfgoed van Amsterdam te ontdekken, kunt u andere musea in Amsterdam bekijken of met Musemap (musemap.art) diverse culturele hotspots op de kaart verkennen.
