Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa

Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych zostało założone w Warszawie 13 grudnia 1860 roku przez artystów i ekspertów sztuki, z myślą o rozpowszechnianiu sztuk pięknych i wspieraniu artystów. Początkowo miało 234 zarejestrowanych członków, a w ciągu roku liczba ta wzrosła do 1464.

Po konkursie ogłoszonym w 1894 roku, warszawski architekt Stefan Szyller zaprojektował nowy budynek dla Towarzystwa w stylu neorenesansowym z elementami klasycystycznymi. Portal zdobią alegoryczne figury i prace rzeźbiarskie Zygmunta Otto, a na architrawie wyryto łacińskie słowo „Artibus”.

Budowa nowego budynku rozpoczęła się w 1898 roku. Frontowy budynek został oficjalnie otwarty w grudniu 1900 roku, a skrzydło południowe w 1903 roku. Oba otwarcia i rozbudowa obiektu zostały pozytywnie ocenione.

Główny budynek Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych został oficjalnie otwarty w grudniu 1900 roku, co stanowiło znaczący rozwój dla placówki.

W latach 1939-1945, podczas okupacji niemieckiej, budynek został przekształcony w 'Haus der Deutschen Kultur' (Dom Kultury Niemieckiej) i wykorzystywany głównie do celów propagandowych. Towarzystwo Popierania Sztuk Pięknych zostało rozwiązane, a jego majątek skonfiskowano lub wysłano do Niemiec.

Po ciężkich zniszczeniach od artylerii i bomb podczas Powstania Warszawskiego, budynek Zachęty wymagał gruntownego remontu pod koniec wojny. Ślady sugerowały, że niemieckie jednostki zamierzały podpalić budynek przed wycofaniem się.

Po II wojnie światowej Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych nie zostało reaktywowane. Zastąpiło je Centralne Biuro Wystaw Artystycznych, założone w 1949 roku przez Ministerstwo Sztuki i Kultury, które zaczęło gościć wystawy w 1951 roku.

Budynek Zachęty został oficjalnie wpisany do rejestru zabytków w 1965 roku, doceniając jego znaczenie architektoniczne i historyczne.

W 1982 roku plany odbudowy budynku zostały odnowione i zrealizowane przez Zakład Ochrony Pomników. W latach 1991-1993 firma Dom i Miasto nadzorowała i przeprowadziła dalszą rekonstrukcję, w tym przedłużenie klatek schodowych zapewniających bezpośredni dostęp do sal wystawowych.

Po upadku Żelaznej Kurtyny, Centralne Biuro Wystaw Artystycznych zostało zamknięte 30 maja 1994 roku i przekształcone w Galerię Sztuki Narodowej Zachęta, pod dyrekcją Barbary Majewskiej.

W 2003 roku polski minister kultury Waldemar Dąbrowski przemianował galerię na Narodowa Galeria Sztuki.

Kolekcja stała, która początkowo składała się z obrazu Józefa Simmlera 'Śmierć Barbary Radziwiłłówny', liczy obecnie 3600 obiektów. Koncentruje się na polskich artystach XX wieku i współczesnych, a prace często są włączane do wystaw czasowych lub wypożyczane.

Jedna z sal wystawowych nosi imię Gabriela Narutowicza, pierwszego prezydenta II Rzeczypospolitej, który został zamordowany w Zachęcie 16 grudnia 1922 roku przez Eligiusza Niewiadomskiego.

Galeria Kordegarda powstała w 1956 roku jako oddział Zachęty, mieszczący się przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. Służyła jako dodatkowa przestrzeń wystawiennicza z częściowo niezależnym programem wystaw.

W 2010 roku Galeria Kordegarda przeniosła się na ulicę Gałczyńskiego, przy Nowym Świecie. Nadal pod dyrekcją Zachęty, zyskała większą niezależność i skupiła się na młodych artystach.

W grudniu 2000 roku polityk Witold Tomczak uszkodził rzeźbę Maurizio Cattelana pt. 'La Nona Ora', co doprowadziło do publicznego skandalu i zwolnienia dyrektorki Andy Rottenberg, wywołując kontrowersje związane z uczuciami religijnymi i pochodzeniem narodowym.