Electrische Museumtramlijn Amsterdam: Rijd met Historische Trams

De spoorlijn, die later de Electrische Museumtramlijn Amsterdam werd, werd oorspronkelijk geopend als een zware spoorlijn op 1 mei 1915 en functioneerde als onderdeel van de voormalige spoorlijnen van Haarlemmermeer.

Nadat in 1972 het goederenvervoer op het laatst nog functionerende deel van de Haarlemmermeerlijnen tussen Uithoorn en Station Haarlemmermeer werd stopgezet, lanceerden verschillende groepen voorstellen om de lijn te herbestemmen als een elektrische museumtram.

In februari 1974 werden een Amsterdamse motorwagen en elf bijbehorende rijtuigen overgebracht naar Amsterdam. Deze voertuigen vormden de begincollectie van het rollend materieel voor de aanstaande museumtramlijn.

De Electrische Museumtramlijn Amsterdam opende haar eerste traject officieel op 20 september 1975. Dit markeerde het begin als museumtramlijn, ondersteund door het Amsterdamse vervoersbedrijf GVB.

Bij de opening op 20 september 1975 reed de museumtramlijn aanvankelijk op een traject van 1.200 meter, met de Ringweg Zuid (A10) als eerste eindpunt.

De bovenleiding voor de museumtram werd aangelegd en betaald door het GVB. Deze infrastructuurontwikkeling viel samen met het 75-jarig jubileum van de Amsterdamse Gemeentetram en het 700-jarig jubileum van de stad Amsterdam.

Na de oprichting van de museumtramlijn in 1975 werd een bedrijfsopslagplaats op het terrein van station Haarlemmermeer gebruikt als tramremise, wat zorgde voor essentiële operationele ruimte.

Van 1976 tot 1981 onderhield de museumtramlijn een verbinding met de spoorlijn Weesp–Leiden. Deze verbinding werd voornamelijk gebruikt voor werk- en overrijdtreinen en voor het overbrengen van Plan V-treinstellen naar de Schiphollijn.

De museumtramlijn werd op 24 mei 1979 verlengd tot Jollenpad. Dit markeerde een aanzienlijke uitbreiding, waardoor de operationele route van de erfgoedtramlijn geleidelijk langer werd.

De tramdienst breidde zich vanaf 28 mei 1981 uit naar Kalfjeslaan. Deze verlenging omvatte ook extra haltes op verschillende locaties langs het Amsterdamse Bos.

In 1981 werd langs de museumtramlijn op kilometerpaal 12,1 een keerdriehoek aangelegd. Deze toevoeging verbeterde de operationele flexibiliteit en maakte efficiëntere tramverplaatsingen mogelijk.

Op 3 april 1983 werd de museumtramlijn verlengd tot station Amstelveen, waarmee de totale lengte op 5,7 kilometer kwam. Deze uitbreiding maakte een dienstregeling van twintig minuten mogelijk met vijf trams.

In 1983 werd een extra passeerlus aangelegd aan de tramlijn, specifiek op kilometerpunt 10,25 nabij de Kalfjeslaan, wat de operationele capaciteit voor meerdere trams verder verbeterde.

Vanaf 1984 werd de historische seinhuis 'Duiventil', dat van 1955 tot 1983 bij Amsterdam Centraal Station stond, gebruikt bij station Haarlemmermeer, waarmee een stukje spoorhistorie van Amsterdam in de museumlijn werd geïntegreerd.

Op 5 april 1987 werd een nieuwe keerlus bij station Haarlemmermeer in gebruik genomen. Deze toevoeging verbeterde de efficiëntie van het keren van trams aan de noordelijke eindhalte van de lijn aanzienlijk.

De laatste grote uitbreiding van de museumtramlijn werd voltooid op 25 april 1997 en bereikte de tramhalte Bovenkerk. Hierdoor bedroeg de totale operationele lengte van de lijn 7,2 kilometer.

Bij het eindpunt van de Bovenkerk werd een enkelsporige keerdriehoek aangelegd, tegelijkertijd met de laatste verlenging van de lijn in 1997. Deze infrastructuur maakt het efficiënt keren van eenrichtingstrams aan het eindpunt mogelijk.

Sinds 2008 beschikt de Electrische Museumtramlijn Amsterdam over een eigen inspectieput in de werkplaats. Hierdoor kunnen voertuiginspecties in eigen beheer plaatsvinden, die voorheen werden uitgevoerd op het terrein van GVB Amsterdam Havenstraat.

Het originele standbeeld van de Amsterdamse Stedemaagd uit 1883, dat tot 2010 bij de ingang van het Vondelpark stond, werd op 18 juni 2014 verplaatst en op een sokkel geplaatst nabij de halte Koenenkade.

In maart 2018 besloot de gemeente Amsterdam tot grootschalige woningbouw op het Havenstraatterrein, een terrein dat sinds 1975 in gebruik is door de museumtramlijn, wat de voortzetting daarvan bedreigde.

Op 27 maart 2019 vernietigde de Raad van State het bestemmingsplan voor het nieuwe woongebied op het Havenstraatterrein. De uitspraak stelde dat de gemeente de belangen van de museumtram onvoldoende had meegewogen.

De lokale spoorlijn van de Electrische Museumtramlijn Amsterdam is op 26 mei 2020 officieel toegevoegd aan de gemeentelijke monumentenlijst van Amstelveen, als erkenning van de aanzienlijke historische waarde.

Na tien jaar van planning werd op 3 december 2021 een overeenkomst gesloten tussen de Museumtramlijn en de gemeente Amsterdam over de aanleg van een nieuwe tramlijn en -route met een keerlus op het Havenstraatterrein.

In februari 2021 werd het traject van de museumtramlijn ten noorden van station Amstelveen stilgelegd vanwege de sluiting van het viaduct over de A9, noodzakelijk voor de verbreding van de weg. Deze stillegging zal naar verwachting ongeveer vijf jaar duren.

Tussen maart en april 2021 werd ten noorden van de bouwput van de A9 een dubbelsporige baan aangelegd. Deze diende als een nieuw tijdelijk omloop- en eindpunt voor de tramdienst tijdens de verbredingswerkzaamheden.

De laatste tram met passagiers vertrok op 29 oktober 2023 vanaf station Haarlemmermeer, wat de laatste dag van het rijseizoen was. Het beginpunt van de museumtramlijn wordt verplaatst naar het Jollepad.

In maart 2024 werd het Havenstraatterrein afgesloten met hekken, waardoor het een bouwplaats werd. Deze actie ging vooraf aan de sloop van gebouwen en rails ter voorbereiding van het gebied voor een nieuwe woonwijk.

Begin juli 2024 werd een tijdelijke remise aan het Jollenpad, met capaciteit voor negen trams, in gebruik genomen. Hierdoor kon het tramseizoen tussen Jollenpad en Amsterdamseweg van start gaan.

Tussen juli en oktober 2024 werden alle gebouwen en rails op het terrein aan de Havenstraat gesloopt en afgebroken. Dit betekende het einde van de ruim vijftigjarige geschiedenis van de remise aan de Karperweg als beginpunt van de museumtramlijn.