Uciekli do Mandżurii: Plenerowa wystawa upamiętniająca 80. rocznicę Zbrodni Katyńskiej

Ta plenerowa wystawa upamiętnia 80. rocznicę ujawnienia zbrodni katyńskiej, zgłębiając jej kontekst historyczny i nieustanną walkę o prawdę. Analizuje radziecką zbrodnię, kształtowanie się jej pamięci na przestrzeni dziesięcioleci oraz indywidualne historie ofiar.

Plenerowa wystawa „Uciekli do Mandżurii” powstała z okazji 80. rocznicy ujawnienia zbrodni katyńskiej i wpisuje się w program „Pamięć dla Przyszłości”. W ramach wystawy przypomniana zostaje zbrodnia katyńska, a także to, jak kształtowała się pamięć o niej przez kolejne dekady. Wystawa podkreśla, że 5 marca 1940 roku Biuro Polityczne KC Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (bolszewików) przyjęło propozycję likwidacji polskich jeńców wojennych, co doprowadziło do zamordowania około 22 000 obywateli polskich wiosną 1940 roku przez funkcjonariuszy NKWD. Świat dowiedział się o Katyniu 13 kwietnia 1943 roku, kiedy Niemcy ujawnili odkrycie dołów śmierci w pobliżu Smoleńska. Mimo ujawnienia wydarzenia 80 lat temu, „kłamstwo katyńskie” trwało dekadami, a ZSRR przyznał się do winy dopiero w 1990 roku. Wystawa porusza kwestię ciągłego braku wiedzy o nazwiskach i miejscach pochówku wszystkich ofiar, podkreślając złożony i często kontrowersyjny proces ustalania prawdy historycznej. Przedstawia cytaty kluczowych postaci i zgłębia różnorodne tło ofiar, wykraczające poza samych oficerów wojskowych, obejmujące policję, straż graniczną, strażników więziennych, a także cywilów, takich jak nauczyciele, lekarze, prawnicy, dziennikarze i kupcy. Wystawa śledzi również batalie prawne o prawdę o Katyniu, od prób włączenia jej do procesów norymberskich po współczesne postępowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Stawia pytania, jak długo utrzymywano „kłamstwo katyńskie” i czy obecne manipulacje ze strony Rosji wpłyną na zrozumienie tej zbrodni. Kuratorzy podkreślają, że trudnej przeszłości nie da się wymazać, ale można ją naświetlić i przepracować, a nawet w obliczu obecnych konfliktów, pamięć o Katyniu pozostaje żywotną częścią polskiej tożsamości i pamięci.

Wystawa jest ekspozycją plenerową i jest dostępna bez konieczności podawania specyficznych informacji o biletach na stronie. Kody QR na panelach wystawowych prowadzą do angielskiej i ukraińskiej wersji treści wystawy.