Rijksmuseum Amsterdam Verwerft Historisch Beeldhouwwerk van Claus Sluter
Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft een belangrijke nieuwe aanwinst voor zijn collectie aangekondigd: een opmerkelijk sculpturaal werk toegeschreven aan Claus Sluter, algemeen beschouwd als de vader van de Nederlandse beeldhouwkunst. Dit uitzonderlijke, in maart 2021 verworven beeldje van buxushout, daterend uit de Bourgondische Nederlanden (ongeveer 1384-1482), is het eerste werk van Sluter dat zich in een Nederlandse openbare collectie bevindt.
Het nieuw toegeschreven beeldhouwwerk, dat een 'Calvarie'-scène van de kruisiging van Christus met Maria en Johannes de Evangelist voorstelt, werd op 25 augustus 2021 publiekelijk tentoongesteld in het Rijksmuseum. De aankoop vervult een langgekoesterde ambitie van het museum om een werk van deze invloedrijke vroege Nederlandse kunstenaar te tonen.
Een Zeldzaam Werk van de Vader van de Nederlandse Beeldhouwkunst
Claus Sluter, geboren in Haarlem rond 1350 en actief tot zijn overlijden in 1406, was een invloedrijke vernieuwer in de middeleeuwse kunst. Hij introduceerde een ongekend niveau van realisme en emotionele diepgang in de beeldhouwkunst, waarmee hij zich onderscheidde van zijn tijdgenoten. Vanaf 1385 diende Sluter als hofbeeldhouwer voor Filips de Stoute in Dijon, Frankrijk, waar hij zijn drie bekende meesterwerken creëerde: de portretsculpturen in het Kartuizerklooster van Champmol, het dodenmonument van de hertog en de beroemde Mozesput.
Het 'Calvarie'-beeldhouwwerk, 57 centimeter hoog, biedt een nieuw perspectief op Sluters oeuvre door zijn beheersing van kleinere, intiemere houten werken te onthullen. Het bescheiden formaat suggereert dat het waarschijnlijk bedoeld was voor persoonlijke devotie in een privé-setting, mogelijk binnen het Bourgondische hof zelf.
Ontcijfering van de Attributie: Onderzoek en Details
Het Rijksmuseum verwierf het beeldhouwwerk met de sterke overtuiging dat het uit het begin van de 15e eeuw stamt en afkomstig was van het Bourgondische hof in Dijon. Uitgebreid onderzoek en consultaties met diverse specialisten verstevigden geleidelijk de toeschrijving aan Sluter. Experts zagen opvallende stilistische overeenkomsten met Sluters beroemde werken in Dijon, naast een unieke combinatie van specifieke motieven die in de 'Calvarie' aanwezig zijn.
Belangrijke details die de attributie ondersteunen, zijn onder meer de naturalistische, licht gebogen boomstam van het kruis, de voorstelling van een leeuwin met haar welpen in een holte onder de boom (een zeldzaam middeleeuws symbool voor de opstanding van Christus) en de ingewikkeld gevlochten doornenkroon op het beeld van Christus. Verder wetenschappelijk onderzoek, waaronder koolstofdatering, heeft definitief vastgesteld dat het buxushout dat voor de 'Calvarie' werd gebruikt, uit de 14e eeuw stamt, wat overeenkomt met Sluters actieve periode. Interessant is dat een vrijwel exacte kopie van deze 'Calvarie' rond het midden van de 19e eeuw in Keulen werd gemaakt en zich momenteel in de collectie van een Engels museum bevindt, wat getuigt van de historische erkenning ervan.
De 'Calvarie' Ervaren in het Rijksmuseum
Bezoekers van het Rijksmuseum in Amsterdam kunnen dit belangrijke werk van Claus Sluter nu zelf ervaren. De aankoop werd mogelijk gemaakt dankzij de genereuze steun van het Mondriaan Fonds, de Vereniging Rembrandt (inclusief het Fonds van de Utrecht & Gooi Cirkel, Themafonds Beeldhouwkunst en Schoufour-Martin Fonds) en particuliere donateurs via het Rijksmuseum Fonds.
Sluters innovatieve, realistische stijl werd rond 1900 door kunsthistorici gevierd als een voorloper van de 17e-eeuwse Nederlandse schilderkunst, en beïnvloedde met name figuren als Rembrandt. Dit verband wordt benadrukt door Sluters herdenking op verschillende locaties in het 19e-eeuwse gebouw van het Rijksmuseum, waaronder een groot tegeltableau, een reliëf, een glas-in-loodraam en een prominente plaats in de Eregalerij.
Ontdek meer over de rijke geschiedenis en de diverse collecties van het Rijksmuseum en andere culturele hoogtepunten in de stad. Je kunt andere musea in Amsterdam bekijken of de actuele exposities en evenementen verkennen via Musemap (musemap.art) voor meer culturele ervaringen.
