Museo de la Biblioteca Nacional: Spanje's Literaire Erfgoed in Madrid

De Biblioteca Nacional de España werd opgericht op 29 december 1711, toen koning Felipe V een plan goedkeurde om een Koninklijke Bibliotheek te creëren, met als doel de historische eruditie te vernieuwen en de wortels van de Spaanse natie en monarchie te traceren.

De Koninklijke Bibliotheek opende op 1 maart 1712 haar deuren voor het publiek. Een Koninklijk Besluit van 2 januari 1716 verduidelijkte het openbare karakter ervan, met de bepaling dat het open was voor 'alle geleerden' en legde de operationele regels vast.

De oorspronkelijke collectie omvatte materialen uit de privébibliotheken van de Spaanse monarchen Felipe IV en Felipe V, waarbij Felipe V meer dan 6.000 banden uit Frankrijk toevoegde. Vroege aanwinsten omvatten ook geconfisqueerde werken van 'austracistas' (aanhangers van de Oostenrijkse troonpretendent) na de Successieoorlog.

De instelling van het depotrecht in 1716 breidde de collecties van de bibliotheek aanzienlijk uit. Een Koninklijk Besluit in 1750 verleende de bibliotheek het recht om boeken uit verkopingen te 'tantear' (voorkopen), waardoor ze werken kon selecteren die nog niet in haar bezit waren.

In 1738 publiceerde de bibliotheek haar eerste werk, 'Bibliotheca Universal de la Polygraphia Española', geschreven door Cristóbal Rodríguez en ondersteund door hoofdbibliothecaris Juan de Ferreras. Dit markeerde een vroege fase van wetenschappelijke output van de instelling.

Tijdens het bewind van Juan de Ferreras werd begonnen met het maken van indices en catalogi voor openbaar gebruik. Bibliothecaris Juan de Iriarte was bijzonder actief en produceerde in 1729 de 'Regia Matritensis Bibliotheca Geographica et Chronologica', de eerste catalogus van de bibliotheek, gevolgd door andere over wiskunde en Griekse manuscripten.

In 1761 werd met een Koninklijk Besluit, opgesteld door Juan de Santander en goedgekeurd door Koning Carlos III, de oorspronkelijke structuur van de bibliotheek gewijzigd. Het richtte de Koninklijke Drukkerij op, koppelde het redactionele werk van de bibliotheek aan vooraanstaande drukkers en ambachtslieden, en verhief de rol van het hoofd van de bibliotheek tot directeur.

Tussen 1760 en 1778 huisde de bibliotheek een gieterijwerkplaats onder leiding van Gerónimo Gil. Deze werkplaats vormde de basis voor de gieterij van de Koninklijke Drukkerij.

Gedurende de 19e eeuw verhuisde de Biblioteca Nacional meerdere keren. In 1809 verhuisde het naar het klooster van de Trinitarios Calzados, in 1819 naar het voormalige paleis van de Admiraliteit, en opnieuw in 1826 naar de voormalige residentie van de Marqués de Alcañices.

Het Spaanse desamortización-proces (ontheiliging) in de 19e eeuw leidde tot de deponering van vele werken uit onderdrukte religieuze instellingen in de bibliotheek. Dit omvatte ongeveer 70.000 banden uit Madridse kloosters en aanzienlijke fondsen uit de Cortes-bibliotheek en kathedralen zoals Ávila en Toledo.

Bij decreet van 28 november 1836 werd de Biblioteca Real omgedoopt tot Biblioteca Nacional en onder de jurisdictie van het Ministerio de la Gobernación de la Península (Ministerie van Binnenlandse Zaken) geplaatst.

In 1837 werd Antonia Gutiérrez Bueno als eerste vrouw toegelaten tot de bibliotheek voor consultaties, wat een sociale mijlpaal betekende.

De eerste regulering van de Biblioteca Nacional, goedgekeurd in 1857, vestigde de jaarlijkse Bibliografische Prijzen, waardoor de bibliotheek een belangrijke promotor werd van bibliografisch werk in Spanje en de interesse van bibliothecarissen en bibliografen werd aangemoedigd.

In 1866 legde koningin Isabella II de eerste steen voor het Palacio de Archivos, Bibliotecas y Museos aan de Paseo de Recoletos. De bouw vorderde langzaam met aanpassingen aan het oorspronkelijke ontwerp van Francisco Jareño Alarcón, later voortgezet door Antonio Ruiz de Salces.

De bouw van het nieuwe gebouw aan Paseo de Recoletos werd voltooid in 1892, en de Biblioteca Nacional opende officieel haar deuren op deze nieuwe locatie op 16 maart 1896.

De 'Reglementen voor Openbare Staatsbibliotheken', goedgekeurd bij Koninklijk Besluit op 18 oktober 1901, vestigden de Biblioteca Nacional als de leidende instelling van alle Spaanse bibliotheken, waarmee de vorige reglementen uit 1857 werden ingetrokken.

Tijdens zijn directeurschap promootte Marcelino Menéndez Pelayo de aanmaak van gespecialiseerde catalogi en blies hij het tijdschrift 'Revista de Archivos, Bibliotecas, y Museos' nieuw leven in, waardoor het een belangrijk instrument werd voor de ontwikkeling van de bibliotheekwetenschap in Spanje.

In 1930 richtte minister Elías Tormo het Patronato (bestuur) van de Biblioteca Nacional op, dat Miguel Artigas benoemde tot directeur. Dit bestuur hield toezicht op restauratiewerkzaamheden en hervormingen van de dienstverlening tijdens de Tweede Spaanse Republiek.

Onder Miguel Artigas en het Patronato tijdens de Tweede Spaanse Republiek onderging de bibliotheek restauratie en uitbreiding van het gebouw en een reorganisatie van haar diensten, waaronder de Salón de Lectura en verlengde openingstijden.

Tijdens de Spaanse Burgeroorlog werden de meest waardevolle bezittingen van de bibliotheek geëvacueerd naar Valencia en later naar Genève, Zwitserland. Ongeveer 500.000 banden werden ook door de Junta de Incautación ter bewaring overgebracht naar de bibliotheek.

In 1939, na de Burgeroorlog, werd het decimale stelsel ingevoerd voor de catalogisering van collecties in Spaanse openbare bibliotheken, waaronder de Biblioteca Nacional.

Het decennium van de jaren vijftig zag grote hervormingen in de organisatie en het beheer van de bibliotheek, met als hoogtepunt het Organisch Besluit van 8 maart 1957 en de bijbehorende Verordening van 20 december 1957.

In 1970 werd het Instituto Bibliográfico Hispánico opgericht, dat de National Documentation and Bibliographic Information Service, Legal Deposit en de National Planning and Bibliographic Coordination Commission omvatte, wat de nationale functies van de bibliotheek beïnvloedde.

In 1982 voerde de bibliotheek haar eerste haalbaarheidsstudie voor automatisering uit, wat leidde tot de invoering van het SABINA-systeem en later het ARIADNA-automatiseringssysteem, dat in 1991 operationeel was.

In 1985 werden het Instituto Bibliográfico Hispánico, de Hemeroteca Nacional (Nationale Tijdschriftencollectie) en het Document en Bibliografisch Schatcentrum bij Koninklijk Decreet geïntegreerd in de Biblioteca Nacional.

In 1985 werd de BNE officieel uitgeroepen tot de 'superieure bibliotheekinstelling van de Staat en het hoofd van het Spaanse bibliotheeksysteem'.

Eind jaren tachtig begon de bouw van een tweede opslagfaciliteit in Alcalá de Henares, die in 1993 werd ingehuldigd. Deze uitbreiding was bedoeld om aan de ruimtebehoefte te voldoen.

In 1991 werd het reglement van de Biblioteca Nacional goedgekeurd bij Koninklijk Besluit, waardoor het werd opgericht als een Zelfstandige Organisatie en een fase van uitbreiding en nieuwe diensten werd ingeluid.

Het Museo del Libro (Boekenmuseum) werd ingehuldigd in 1995, een nieuw cultureel en educatief aanbod dat later werd opgevolgd door het huidige Museo de la Biblioteca Nacional.

In 1996 lanceerde de Biblioteca Nacional de España haar eigen website op het internet, wat een belangrijke stap betekende in haar digitale aanwezigheid en toegankelijkheid.

Op 11 november 2009 trad het nieuwe statuut in werking, waarmee de organisatie officieel werd hernoemd naar 'Biblioteca Nacional de España' (Nationale Bibliotheek van Spanje) voor een betere internationale herkenbaarheid.

Op 5 mei 2010 besloot de ministerraad de functie van hoofd van de Biblioteca Nacional te degraderen van directeur-generaal naar adjunct-directeur-generaal, wat leidde tot het ontslag van directeur Milagros del Corral.

In 2007 werd het nieuwe Museo de la Biblioteca Nacional ingehuldigd, ter vervanging van het voormalige Museo del Libro en ter uitbreiding van zijn culturele en educatieve aanbod.

De Biblioteca Digital Hispánica (Spaanse Digitale Bibliotheek) werd in 2008 gepresenteerd en dient als portaal voor toegang tot de gedigitaliseerde bronnen van de bibliotheek.

In 2009 startte de Biblioteca Nacional een project met het Internet Archive om het .es-domein te verzamelen, archiveren en bewaren, met als doel het Spaanse weberfgoed te behouden.

In oktober 2010 lanceerde de BNE de 'Quijote Interactivo', een digitale en interactieve versie van het werk van Cervantes, verrijkt met contextuele inhoud zoals kaarten en informatie over het 17e-eeuwse leven.

Als resultaat van een onderzoeksproject met de Ontology Engineering Group van de Polytechnische Universiteit van Madrid, werd een aanzienlijk deel van de BNE-records geconverteerd naar RDF en beschikbaar gesteld als open data.

De BNE is actief in internationale organisaties zoals IFLA en OCLC, neemt deel aan het Virtual Authority File (VIAF) en draagt bij aan de ontwikkeling van standaarden via ISO en het Spaanse normalisatie- en certificeringsinstituut (AENOR).

De bibliotheek nam deel aan Project IMPACT, waarbij karakterherkenning voor manuscripten werd geanalyseerd, en Project ARROW, gericht op het creëren van een Europese database voor weeswerken waarvan de intellectuele eigendomsrechten onbekend zijn.

Op 15 november 2010 presenteerde de Biblioteca Nacional de España haar 'Catálogo bibliográfico de la colección de incunables', geschreven door Julián Martín Abad, met een catalogus van 2.297 edities en 3.159 exemplaren.

Op 13 december 2011 huldigden de Spaanse monarchen de tentoonstelling 'Biblioteca Nacional de España: 300 años haciendo historia' in, wat het begin markeerde van de driehonderdjarige herdenking van de oprichting ervan.

In 1886 werd de Biblioteca Ducal de Osuna e Infantado opgenomen, een belangrijke 19e-eeuwse aanwinst met manuscripten en incunabelen, en werden ook de bibliotheken van de Marqués de Santillana en de graven van Benavente geïntegreerd.

De door Mendoza samengestelde kaartenverzameling, afkomstig van het Ministerie van Staat, kwam in 1913 in de Nationale Bibliotheek. Het omvat 2.405 kaarten, voornamelijk uit Groot-Brittannië van het einde van de 18e eeuw, maar ook uit andere Europese landen.

De uitgebreide bibliotheek van Pascual de Gayangos, een bibliofiel, redacteur en arabist, werd in 1900 aangekocht. Het bevatte zeldzame werken, met name uit de 16e en 17e eeuw, die de speciale collecties van de bibliotheek verrijkten.

De Nationale Bibliotheek herbergt een collectie gewijd aan Cervantes, waaronder de 'Colección de Cervantes' en de 'Cervantes-Sedó' collectie, wat het belang ervan benadrukt in het bewaren van werken gerelateerd aan de auteur.

De Wet op het Verplicht Deposito van 2011 en het daaropvolgende Koninklijk Besluit van 2015 regelen de wettelijke deponering van online elektronische publicaties, waaronder websites, om het digitale culturele erfgoed van Spanje te bewaren.

De bibliotheek verwierf de muziekcollectie van Infante Francisco de Paula Antonio in 1878. De collectie bevat meer dan 650 werken, voornamelijk seculiere en sacrale vocale muziek uit de 16e tot 18e eeuw, met een opmerkelijke focus op Italiaanse opera.

In 1966 werd de 'Sección de África' (Afdeling Afrika) ingehuldigd met de donatie van de gespecialiseerde collectie van Tomás García Figueras over Afrika en de Arabische wereld, met name met betrekking tot het protectoraat van Spanje in Marokko.

Sinds 2020 is er een overeenkomst die deponering van alle in Spanje ontwikkelde videogames bij de Nationale Bibliotheek mogelijk maakt, wat de bescherming van dit digitale culturele erfgoed garandeert.

Het portaal van de Biblioteca Digital Hispánica (BDH) biedt toegang tot gedigitaliseerde materialen, waaronder boeken uit de 15e-19e eeuw, manuscripten, tekeningen, prenten, kaarten en geluidsopnamen, met een aanzienlijke focus op massale digitalisering van partituren.

De Nationale Bibliotheek beheert de Collectieve Catalogus van Periodieke Publicaties (CCPP), die informatie biedt over pers- en tijdschriftcollecties in grote Spaanse bibliotheken, en omvat gegevens over ongeveer 88.000 seriële titels in bijna 1.100 bibliotheken.

De collectie kranten en tijdschriften van de bibliotheek is cruciaal voor sociologisch en historisch onderzoek, waarbij de meeste historische materialen digitaal beschikbaar zijn via de Hemeroteca Digital, ondanks de aanhoudende ruimteproblemen met nieuwe aanwinsten.

In de 20e eeuw kreeg de bibliotheek kritiek omdat ze populaire cultuuritems zoals stripboeken en ruilkaarten naar verluidt niet adequaat had bewaard, waarbij veel items naar verluidt verloren gingen of slecht werden beheerd, wat leidde tot oproepen voor een speciaal documentatiecentrum.