Królewskie Miejsce w San Lorenzo de El Escorial

Król Filip II zlecił budowę El Escorial w latach 1563-1584. Zamierzał, aby był on pomnikiem roli Hiszpanii jako centrum świata chrześcijańskiego, książęcą rezydencją, rezydencją królewską, klasztorem i nekropolią dla jego rodziny.

El Escorial został założony jako pałac królewski i klasztor. Początkowo mieścił mnichów z zakonu Hieronimitów, później stał się klasztorem Zakonu Świętego Augustyna. Znajdowała się tam również szkoła z internatem, Real Colegio de Alfonso XII, która działa do dziś.

Projekt El Escorial, szczególnie jego ascetyczna i surowa estetyka, stał się tak ikoniczny, że dał początek nowemu stylowi architektonicznemu hiszpańskiego renesansu, znanemu jako styl Herreriańskiego.

Plan budynku ma kształt siatki, co jest tradycyjnie uważane za hołd dla Świętego Wawrzyńca. Jednak najbardziej przekonująca teoria sugeruje, że opiera się ona na opisach Świątyni Salomona autorstwa Flawiusza Józefa, z modyfikacjami uwzględniającymi jej wielofunkcyjność.

Król Filip II zaangażował hiszpańskiego architekta Juana Bautista de Toledo do współpracy przy projektowaniu El Escorial. Toledo, który pracował przy Bazylice św. Piotra w Rzymie, został mianowany architektem królewskim w 1559 roku.

Kamień węgielny pod El Escorial położono 23 kwietnia 1563 roku. Budowa, nadzorowana początkowo przez Juana Bautista de Toledo, została ukończona w 1584 roku, trwając nieco poniżej 21 lat.

Po śmierci Juana Bautista de Toledo w 1567 roku, jego uczeń Juan de Herrera przejął kierownictwo nad budową obiektu. Pod kierownictwem Herrery kompleks został ukończony w 1584 roku.

W dniu 2 listopada 1984 r. UNESCO ogłosiło Królewskie Miejsce w San Lorenzo de El Escorial Miejscem Światowego Dziedzictwa, doceniając jego wybitną uniwersalną wartość.

Obiekt został wpisany do rejestru zabytków jako 'Zabytek' w ramach hiszpańskiego dziedzictwa kulturowego w dniu 3 czerwca 1931 r., co podkreśla jego narodowe znaczenie historyczne i architektoniczne.

El Escorial służył jako miejsce pochówku większości hiszpańskich królów z ostatnich pięciu stuleci, w tym dynastii Habsburgów i Burbonów, co czyni go znaczącym panteonem królewskim.

Biblioteka Królewska w El Escorial zawiera ponad 40 000 tomów, w tym tysiące bezcennych rękopisów i znaczącą kolekcję wczesnych druków, co czyni ją ważnym repozytorium wiedzy.

Filip II podarował El Escorial jeden z największych w chrześcijaństwie katolickim zbiór relikwii, składający się z około 7500 relikwii przechowywanych w 570 rzeźbionych relikwiarzach zaprojektowanych przez Juana de Herrerę.

W 2024 roku El Escorial przeszedł gruntowną rewitalizację, sfinansowaną ze środków UE w wysokości 6,5 mln euro. Obejmowała ona ponowne otwarcie i reorganizację nieczynnych już galerii malarstwa i architektury, a także modernizację obiektów oświetleniem LED, ładowarkami do samochodów elektrycznych i panelami słonecznymi.

El Escorial, zbudowany głównie z szarego granitu, jest gigantycznym czworobokiem o wymiarach około 224 na 153 metry, o surowym i ascetycznym wyglądzie zewnętrznym, bardziej przypominającym fortecę niż klasztor czy pałac.

Galeria sztuki w El Escorial prezentuje arcydzieła szkół niemieckiej, flamandzkiej, weneckiej, lombardzkiej, liguryjskiej, włoskiej i hiszpańskiej z XV, XVI i XVII wieku.

Muzeum architektoniczne w El Escorial zawiera jedenaście sal prezentujących narzędzia, materiały, plany i dokumenty związane z budową budowli, oferując wgląd w jej proces budowy.

Plan bazyliki został zmodyfikowany przez Juana de Herrerę z krzyża łacińskiego na grecki, z pełną kolistą kopułą pośrodku, inspirowany Bazyliką św. Piotra, ale wyróżniający się surowym doryckim stylem.

Biblioteka Królewska, zaprojektowana przez Juana de Toledo i Juana de Herrerę, była jedną z pierwszych bibliotek w Europie, która zerwała ze średniowiecznym designem, przyjmując „system ścienny” dla regałów, i zainspirowała Bibliotekę Watykańską Domenico Fontany.

Podwójna natura El Escorial jako pałacu królewskiego i klasztoru stanowiła architektoniczne odzwierciedlenie potęgi monarchii hiszpańskiej oraz dominacji religii katolickiej w Hiszpanii w XVI i XVII wieku.

El Escorial jest uznawany za największy budynek renesansowy na świecie, odzwierciedlający wielkość i ambicje architektoniczne XVI-wiecznej Hiszpanii.

Filip II przekazał swoją osobistą kolekcję dokumentów oraz nabył liczne cenne biblioteki i dzieła, kładąc podwaliny pod bogatą bibliotekę i kolekcje sztuki Escorialu.

Surowa lokalizacja u podnóża góry Abantos została wybrana przez Filipa II na siedzibę El Escorial, odzwierciedlając jego pragnienie posiadania książęcej rezydencji i wspaniałej budowli upamiętniającej zwycięstwo militarne i służącej jako królewska nekropolia.

Budowa Escorialu, ukończona w nieco niecałe 21 lat, doprowadziła do powstania w języku hiszpańskim wyrażenia „_la obra de El Escorial_”, oznaczającego coś, co długo się kończy.