Museo de la Biblioteca Nacional: Dziedzictwo Literackie Hiszpanii w Madrycie

Biblioteca Nacional de España została założona 29 grudnia 1711 roku, kiedy król Filip V zatwierdził plan utworzenia Królewskiej Biblioteki, mającej na celu odnowienie erudycji historycznej i prześledzenie korzeni narodu i monarchii hiszpańskiej.

Biblioteka Królewska otworzyła swoje podwoje dla publiczności 1 marca 1712 roku. Królewski dekret z 2 stycznia 1716 roku sprecyzował jej publiczny charakter, stwierdzając, że jest otwarta dla „wszystkich uczonych” i ustanawiając jej zasady działania.

Kolekcja początkowo obejmowała materiały z prywatnych bibliotek hiszpańskich monarchów Filipa IV i Filipa V, przy czym Filip V dodał ponad 6000 tomów z Francji. Wczesne nabytki zawierały również skonfiskowane dzieła od „austracystów” (zwolenników pretendenta austriackiego) po Wojnie o sukcesję.

Utworzenie depozytu prawnego w 1716 roku znacznie powiększyło zbiory biblioteki. Królewski Dekret z 1750 roku nadał bibliotece prawo do 'tantear' (pierwokupu) książek ze sprzedaży, pozwalając jej wybierać dzieła, których jeszcze nie posiadała.

W 1738 roku biblioteka opublikowała swoje pierwsze dzieło, „Bibliotheca Universal de la Polygraphia Española”, którego autorem był Cristóbal Rodríguez, a wsparcia udzielił główny bibliotekarz Juan de Ferreras. Był to wczesny etap działalności naukowej instytucji.

W okresie sprawowania urzędu przez Juana de Ferreras rozpoczęto prace nad tworzeniem indeksów i katalogów do użytku publicznego. Szczególnie aktywny był bibliotekarz Juan de Iriarte, który w 1729 roku stworzył „Regia Matritensis Bibliotheca Geographica et Chronologica”, pierwszy katalog biblioteki, a następnie kolejne katalogi dotyczące matematyki i rękopisów greckich.

Królewski dekret z 1761 roku, opracowany przez Juana de Santandera i zatwierdzony przez króla Karola III, zmodyfikował pierwotną strukturę biblioteki. Ustanowił Królewską Drukarnię, łącząc pracę redakcyjną biblioteki z wybitnymi drukarzami i rzemieślnikami, a także podniósł rangę głównego bibliotekarza do dyrektora.

W latach 1760–1778 w bibliotece działała warsztat odlewni czcionek pod kierownictwem Gerónimo Gila. Warsztat ten stał się podstawą odlewni czcionek Królewskiej Drukarni.

W XIX wieku Biblioteca Nacional kilkukrotnie zmieniała swoją siedzibę. W 1809 roku przeniosła się do klasztoru Trinitarios Calzados, w 1819 roku do dawnego pałacu Admiralicji, a w 1826 roku ponownie do dawnej rezydencji markiza Alcañices.

Hiszpański proces „desamortización” (sekularyzacja) w XIX wieku doprowadził do złożenia wielu dzieł ze zlikwidowanych instytucji religijnych w bibliotece. Obejmowało to około 70 000 woluminów z madryckich klasztorów oraz znaczne fundusze z Biblioteki Korteza i katedr, takich jak w Avili i Toledo.

Dekretem z 28 listopada 1836 roku Biblioteca Real została przemianowana na Biblioteca Nacional i umieszczona pod jurysdykcją Ministerio de la Gobernación de la Península (Ministerstwa Spraw Wewnętrznych).

W 1837 roku Antonia Gutiérrez Bueno została pierwszą kobietą dopuszczoną do biblioteki w celu konsultacji, co stanowiło kamień milowy społeczny.

Pierwszy regulamin Biblioteca Nacional, zatwierdzony w 1857 roku, ustanowił coroczne Nagrody Bibliograficzne, czyniąc bibliotekę kluczowym promotorem prac bibliograficznych w Hiszpanii i wzbudzając zainteresowanie wśród bibliotekarzy i bibliografów.

W 1866 roku królowa Izabela II położyła kamień węgielny pod Pałac Archiwów, Bibliotek i Muzeów (Palacio de Archivos, Bibliotecas y Museos) przy Paseo de Recoletos. Budowa postępowała powoli, z modyfikacjami pierwotnego projektu autorstwa Francisco Jareño Alarcóna, kontynuowanego później przez Antonio Ruiza de Salcesa.

Budowa nowego budynku przy Paseo de Recoletos zakończyła się w 1892 roku, a Biblioteca Nacional oficjalnie otworzyła swoje podwoje w tej nowej lokalizacji 16 marca 1896 roku.

Rozporządzenie w sprawie państwowych bibliotek publicznych, zatwierdzone dekretem królewskim 18 października 1901 r., ustanowiło Biblioteca Nacional wiodącą instytucją wszystkich hiszpańskich bibliotek, unieważniając poprzednie rozporządzenia z 1857 r.

Podczas swojej dyrekcji Marcelino Menéndez Pelayo promował tworzenie specjalistycznych katalogów i ożywił „Revista de Archivos, Bibliotecas, y Museos”, czyniąc z niej kluczowe narzędzie rozwoju bibliotekoznawstwa w Hiszpanii.

W 1930 roku minister Elías Tormo powołał Patronato (Zarząd) Biblioteki Narodowej, która mianowała Miguela Artigasa dyrektorem. Zarząd ten nadzorował prace renowacyjne i reformy usług podczas Drugiej Republiki Hiszpańskiej.

Podczas rządów Miguela Artigasa i Patronatu w okresie Drugiej Republiki Hiszpańskiej, biblioteka przeszła renowację i rozbudowę budynku oraz reorganizację usług, w tym Salón de Lectura i wydłużenie godzin otwarcia.

Podczas wojny domowej w Hiszpanii najcenniejsze zbiory biblioteki ewakuowano do Walencji, a następnie do Genewy w Szwajcarii. Około 500 000 woluminów zostało również przekazanych do biblioteki przez Junta de Incautación w celu zabezpieczenia.

W 1939 roku, po wojnie domowej, wprowadzono system dziesiętny do katalogowania zbiorów w hiszpańskich bibliotekach publicznych, w tym w Biblioteca Nacional.

Lata 50. XX wieku przyniosły znaczące reformy w organizacji i zarządzaniu biblioteką, czego kulminacją był Dekret Organiczny z 8 marca 1957 r. i jego późniejszy Regulamin z 20 grudnia 1957 r.

W 1970 roku utworzono Hiszpański Instytut Bibliograficzny, który objął Krajowy Serwis Dokumentacji i Informacji Bibliograficznej, Depozyt Prawny oraz Krajową Komisję Planowania i Koordynacji Bibliograficznej, co wpłynęło na krajowe funkcje biblioteki.

W 1982 roku biblioteka przeprowadziła pierwsze studium wykonalności dotyczące automatyzacji, co doprowadziło do przyjęcia systemu SABINA, a następnie systemu automatyzacji ARIADNA, który zaczął działać w 1991 roku.

W 1985 roku, dekretem królewskim, Instituto Bibliográfico Hispánico, Hemeroteca Nacional (Narodowa Biblioteka Czasopism) oraz Centrum Dokumentów i Skarbów Bibliograficznych zostały włączone do Biblioteca Nacional.

W 1985 roku BNE zostało oficjalnie ogłoszone „najwyższą instytucją biblioteczną państwa i głową hiszpańskiego systemu bibliotecznego”.

Pod koniec lat 80. XX wieku rozpoczęto budowę drugiego magazynu w Alcalá de Henares, który został otwarty w 1993 roku. Rozbudowa ta miała na celu zaspokojenie potrzeb przestrzennych.

W 1991 roku Dekretem Królewskim zatwierdzono Statut Biblioteki Narodowej, ustanawiając ją jako Organ Autonomiczny i inicjując fazę ekspansji oraz nowych usług.

Muzeum Książki (Museo del Libro) zostało zainaugurowane w 1995 roku jako nowa oferta kulturalna i edukacyjna, które później zostało zastąpione przez obecne Muzeum Biblioteki Narodowej (Museo de la Biblioteca Nacional).

W 1996 roku Biblioteca Nacional de España uruchomiła własną stronę internetową, co stanowiło znaczący krok w jej obecności cyfrowej i dostępności.

11 listopada 2009 roku weszła w życie nowa Ustawa, oficjalnie zmieniając nazwę instytucji na „Biblioteca Nacional de España” (Biblioteka Narodowa Hiszpanii) w celu lepszej identyfikacji międzynarodowej.

5 maja 2010 roku Rada Ministrów podjęła decyzję o obniżeniu rangi dyrektora Biblioteki Narodowej z Dyrektora Generalnego do Dyrektora Generalnego, co skłoniło do rezygnacji dyrektor Milagros del Corral.

W 2007 roku otwarto nowe Museo de la Biblioteca Nacional, które zastąpiło dawne Museo del Libro i rozszerzyło swoją ofertę kulturalną i edukacyjną.

Biblioteca Digital Hispánica (Hiszpańska Biblioteka Cyfrowa) została zaprezentowana w 2008 roku i służy jako portal do dostępu do cyfrowych zasobów biblioteki.

W 2009 roku Biblioteca Nacional zainicjowała projekt z Internet Archive w celu gromadzenia, archiwizacji i ochrony domeny .es, mający na celu zachowanie hiszpańskiego dziedzictwa internetowego.

W październiku 2010 roku BNE uruchomiło „Interaktywnego Quijote” – cyfrową i interaktywną wersję dzieła Cervantesa, wzbogaconą o treści kontekstowe, takie jak mapy i informacje o życiu w XVII wieku.

W wyniku projektu badawczego z Grupą Inżynierii Ontologii Politechniki Madryckiej, znaczna część zasobów BNE została przekonwertowana do formatu RDF i udostępniona jako otwarte dane.

BNJ aktywnie działa w organizacjach międzynarodowych, takich jak IFLA i OCLC, uczestnicząc w Virtual Authority File (VIAF) i przyczyniając się do rozwoju standardów poprzez ISO oraz Hiszpańskie Stowarzyszenie Normalizacji i Certyfikacji (AENOR).

Biblioteka uczestniczyła w Projekcie IMPACT, analizując rozpoznawanie znaków w rękopisach, oraz w Projekcie ARROW, którego celem było stworzenie europejskiej bazy danych dzieł osieroconych, w przypadku których prawa własności intelektualnej są nieznane.

15 listopada 2010 roku Biblioteca Nacional de España zaprezentowała swój „Catálogo bibliográfico de la colección de incunables”, autorstwa Juliána Martína Abada, katalogując 2297 wydań i 3159 egzemplarzy.

13 grudnia 2011 roku hiszpańscy monarchowie zainaugurowali wystawę „Biblioteca Nacional de España: 300 lat tworzenia historii”, rozpoczynając tym samym obchody trzystulecia jej założenia.

W 1886 roku włączono Bibliotekę Książęcą Osuny i Infantado, co stanowiło znaczący nabytek XIX-wieczny obejmujący rękopisy i inkunabuły, a także włączono biblioteki Markiza Santillana i Hrabiego Benavente.

Kolekcja map zgromadzona przez Mendozę, pochodząca z Ministerstwa Stanu, trafiła do Biblioteki Narodowej w 1913 roku. Obejmuje ona 2405 map, głównie z Wielkiej Brytanii z końca XVIII wieku, ale także z innych krajów europejskich.

Obszerna biblioteka Pascuala de Gayangosa, bibliofila, redaktora i arabisty, została nabyta w 1900 roku. Zawierała rzadkie dzieła, szczególnie z XVI i XVII wieku, wzbogacając specjalne zbiory biblioteki.

Biblioteca Nacional przechowuje kolekcję poświęconą Cervantesowi, w tym 'Colección de Cervantes' i zbiór 'Cervantes-Sedó', podkreślając jej znaczenie w zachowaniu dzieł związanych z autorem.

Ustawa o egzemplarzu obowiązkowym z 2011 r. oraz późniejszy Dekret Królewski z 2015 r. regulują obowiązek przekazywania publikacji elektronicznych online, w tym stron internetowych, w celu ochrony cyfrowego dziedzictwa kulturowego Hiszpanii.

Biblioteka nabyła kolekcję muzyczną Infante Francisco de Paula Antonio w 1878 roku. Zawiera ona ponad 650 dzieł, głównie świeckich i sakralnych utworów wokalnych z XVI-XVIII wieku, ze szczególnym uwzględnieniem włoskiej opery.

W 1966 roku otwarto 'Sección de África' (Sekcję Afryki) dzięki darowiźnie specjalistycznej kolekcji Tomás Garcíi Figuerasa na temat Afryki i świata arabskiego, szczególnie dotyczącej Protektoratu Hiszpanii w Maroku.

Od 2020 roku umowa zezwala na deponowanie wszystkich gier wideo opracowanych w Hiszpanii w Bibliotece Narodowej, zapewniając zachowanie tego cyfrowego dziedzictwa kulturowego.

Portal Biblioteca Digital Hispánica (BDH) oferuje dostęp do zdigitalizowanych materiałów, w tym książek z XV-XIX wieku, rękopisów, rysunków, grafik, map i nagrań dźwiękowych, ze szczególnym uwzględnieniem masowej digitalizacji nut.

Biblioteka Narodowa zarządza Katalogiem Zbiorów Czasopism (CCPP), który dostarcza informacji o zbiorach prasy i magazynów posiadanych przez główne biblioteki hiszpańskie i zawiera dane dotyczące około 88 000 tytułów czasopism w blisko 1 100 bibliotekach.

Kolekcja gazet i czasopism biblioteki jest kluczowa dla badań socjologicznych i historycznych, a większość materiałów historycznych jest dostępna cyfrowo za pośrednictwem Hemeroteca Digital, pomimo trwających problemów z przestrzenią dla nowych nabytków.

W XX wieku biblioteka spotkała się z krytyką za rzekome nieodpowiednie zabezpieczanie elementów kultury popularnej, takich jak komiksy i karty kolekcjonerskie, przy czym wiele z tych przedmiotów podobno zaginęło lub było źle zarządzanych, co doprowadziło do wezwań o utworzenie dedykowanego centrum dokumentacji.