Maria Jarema: Pęknięty modernizm – Pionierska polska wystawa awangardowa w Warszawie

Wystawa ta oferuje nową perspektywę na twórczość Marii Jaremy, znaczącej postaci polskiego sztuki nowoczesnej. Bada jej artystyczną podróż od okresu międzywojennego po powojenny, podkreślając jej zaangażowanie w abstrakcję, surrealizm i ekspresjonizm oraz rozwój techniki monotypii jako środka osobistej i politycznej ekspresji.

Wystawa „Maria Jarema. Zaskoczony modernizm” przedstawia nowe spojrzenie na jedną z najbardziej oryginalnych postaci polskiej sztuki nowoczesnej okresu międzywojennego i powojennego. Jarema, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, była współzałożycielką zaangażowanej politycznie awangardowej Grupy Krakowskiej i współpracowała z eksperymentalnym teatrem Cricot. Przyjęła międzynarodowy modernizm, czerpiąc z postkubistycznej abstrakcji, surrealizmu i ekspresjonizmu. W okresie powojennym Jarema opowiadała się za wolnością artystyczną, odrzucając socjalistyczny realizm i rozwijając od 1949 roku własną technikę monotypii. Technika ta pozwalała jej wyrazić siebie jako całość, obejmując pozorne sprzeczności i napięcia. Kuratorzy wystawy określają jej styl jako „zaskoczony modernizm”, interpretując jej dzieła jako eksplorację ciała i jaźni w różnych kontekstach: relacji indywidualnych, rodzinnych i szerszej społeczności. Wystawa jest zaaranżowana według tej narastającej skali, ukazując napięcia społeczne i dezintegrację jaźni w jej przedstawieniach ciała. Prezentuje także prace polskich, francuskich, szwajcarskich i włoskich artystów, z którymi Jarema prowadziła dialog, pokazując jej niezależny głos i zrozumienie, że „bez deformacji, transpozycji, metafory, abstrakcji – nie jesteśmy w stanie uchwycić i wyrazić narastających dziś konfliktów uczuć i spraw”. Wystawa prezentuje twórczość Jaremy ze wszystkich okresów, w tym jej późne cykle takie jak „Wyrazy”, „Penetracje” i „Filtry”, gdzie warstwy monotypii przeplatają się z formami malarskimi. Dzieła te sugerują ruch i tworzą wibrujące struktury przestrzenne, możliwe do interpretacji jako nowy język odnoszenia się do świata poprzez współzależność. Wystawa prezentuje po raz pierwszy także niemal całą jej bibliotekę, zapewniając wgląd w jej biografię intelektualną i artystyczną. Obejmuje prace artystów, których podziwiała lub z którymi dyskutowała, takich jak Jean-Michel Atlan, Hans Hartung, Henri Matisse i Tadeusz Kantor, podkreślając jej nieustanne dążenie do doświadczeń intelektualnych i artystycznych pomimo przedwczesnej śmierci w wieku pięćdziesięciu lat.

Bilety na wystawę można kupić online. Zwiedzający proszeni są o przejście do portalu biletowego muzeum w celu rezerwacji i sprawdzenia dostępności.